Forestlines® Guariuba-lamellen combineren architectuur, materiaalrendement, ecologie en brandveiligheid.
Op het Wetenschapspark Arenberg in Leuven verrijst een nieuwe mobiliteitshub met ongeveer 850 parkeerplaatsen.
In samenwerking met JHK Architecten ontwikkelde SVR-ARCHITECTS een visie voor de inpassing van het parkeergebouw binnen het masterplan van KCAP. De ontwerpwedstrijd werd uitgeschreven door KU Leuven.
Samen met JHK Architecten, Witteveen+Bos en Istema N.V. werd deze visie verder uitgewerkt tot een efficiënt, gebruiksvriendelijk en duurzaam gebouw met een herkenbare architecturale uitstraling. Door zijn prominente ligging aan de Koning Boudewijnlaan wordt de mobiliteitshub een beeldbepalend element binnen de omgeving. De architectuur sluit daarbij aan bij de innovatieve en toekomstgerichte ambities van het Wetenschapspark Arenberg.
STRABAG Belgium verkreeg de opdracht voor de sleutel-op-de-deurrealisatie van het nieuwe parkeergebouw. Opdrachtgever is Parkeergebouw BV, een consortium van omliggende gebouwen dat wordt ondersteund door KU Leuven. Het gebouw telt negen verdiepingen, telkens ongeveer 3.000 m², goed voor een totale oppervlakte van circa 27.000 m² en parkeerplaats voor ongeveer 850 wagens.
De werkzaamheden gingen in het najaar van 2024 van start.
Een houten gevel die meer doet dan alleen bekleden
Een van de meest beeldbepalende onderdelen van het ontwerp is de open gevelstructuur met duizenden massief houten lamellen. Hiervoor werd gebruikgemaakt van de Europees gepatenteerde Forestlines®-lamellen.
Forestlines® combineert massief hout met een minimaal aluminium extrusieprofiel. Het aluminium wordt daarbij niet gebruikt om het hout visueel te vervangen, maar heel gericht als technisch onderdeel binnen het systeem. Zo blijft het aandeel massief hout maximaal terwijl de opbouw tegelijkertijd kan worden ontworpen voor toepassingen waarbij hoge eisen worden gesteld aan de brandreactie.
Voor dit project werd gekozen voor Guariuba (Clarisia racemosa), een duurzame hardhoutsoort met een karakteristieke warme, goudgele tot goudbruine kleur. Maar juist de manier waarop het hout voor dit project werd geselecteerd, maakt het verhaal bijzonder. Bij de zagerij was een bestaande overstock beschikbaar in de maat 52 × 130 mm. In plaats van deze voorraad links te laten liggen en volledig nieuw hout in een projectspecifieke maat te laten produceren, werd deze beschikbare houtmaat als uitgangspunt genomen voor de productie van de lamellen.
De bestaande restpartij was echter niet groot genoeg voor de volledige gevel. Het aanvullende hout werd daarom 'op rendement' ingezaagd. Dat betekent dat niet enkel de meest commerciële en lange houtlengtes uit een boomstam worden geselecteerd, ook kortere bruikbare delen worden meegenomen. Hierdoor kan een aanzienlijk groter gedeelte van de beschikbare boomstam worden omgezet in een hoogwaardige toepassing.
De verschillende houtlengtes werden vervolgens gevingerlast tot lange lamellen.
Op die manier konden ook korte stukken Guariuba, die anders commercieel veel moeilijker inzetbaar zijn, onderdeel worden van een hoogwaardige architecturale gevel. De vingerlas zorgt tegelijkertijd voor lange, homogenere lamellen die vormstabiel in de gevel kunnen worden toegepast.
Dit is voor ons een belangrijk aspect van duurzaam materiaalgebruik: niet uitsluitend kijken naar de hoeveelheid hernieuwbaar materiaal, maar ook naar het rendement waarmee de beschikbare grondstof wordt benut.
Ontworpen met aandacht voor vleermuizen
Ook biodiversiteit speelde een rol in de technische opbouw van de gevel.
Omdat het parkeergebouw 's avonds wordt verlicht, werd achter de open houten lamellen een lichtwerend doek aangebracht. Hierdoor wordt lichtuitstraling vanuit het parkeergebouw naar de achterliggende omgeving beperkt en worden aanwezige vleermuizen zoveel mogelijk gevrijwaard van lichtverstoring.
Die toevoeging mocht vanzelfsprekend geen onbekende invloed hebben op het brandgedrag van de uiteindelijke gevel. Daarom werd het lichtwerende doek niet afzonderlijk beschouwd, maar meegenomen in de daadwerkelijke end-use-opbouw tijdens de brandtesten.
Freestanding getest tot B-s1,d0
Ook de geometrie van de gevel vroeg om een andere benadering dan bij een traditionele gesloten houten gevelbekleding. De lamellen staan namelijk vrij voor de achterliggende constructie. Daardoor kan het hout bij brand niet alleen aan de zichtzijde, maar potentieel ook aan de achterzijde worden blootgesteld aan vlammen en warme rookgassen.
De Forestlines®-lamellen werden daarom voor deze toepassing 'freestanding' getest. Daarbij werd dus rekening gehouden met blootstelling van zowel de voor- als achterzijde van de houten lamellen, ook het achterliggende lichtwerende doek maakte deel uit van de onderzochte end-use-configuraties. De verschillende geteste opstellingen behaalden brandreactieklasse B-s1,d0.
Van goud naar zilvergrijs
Tijdens de montage heeft Guariuba zijn kenmerkende warme, goudbruine kleur. Dat geeft de enorme gevel op dit moment een opvallend levendige uitstraling. Maar dit is uiteraard slechts één fase in het leven van het gebouw. Onder invloed van zon, regen en weersomstandigheden zal het onbehandelde hout geleidelijk natuurlijk vergrijzen. De warme tinten maken langzaam plaats voor een rustige zilveren tot grijze patina.
Deze grijze patina is op sommige plaatsen al stilaan zichtbaar.
Duurzaamheid zit in het volledige systeem
Juist bij een parkeergebouw is dit project een mooi voorbeeld van hoe verschillende duurzaamheidsdoelstellingen elkaar kunnen versterken.
Er werd gebruikgemaakt van een reeds beschikbare houtvoorraad. Aanvullend hout werd op rendement ingezaagd. Korte lengtes kregen door middel van vingerlassen opnieuw een hoogwaardige toepassing. De gevel werd ontworpen met aandacht voor de leefomgeving van vleermuizen. Het hout blijft onbehandeld en mag natuurlijk vergrijzen.
Tegelijkertijd werd de daadwerkelijke gevelconfiguratie, inclusief het lichtwerende doek en de vrijstaande lamellen, onderzocht op haar brandreactie. Het resultaat is een gebouw waarin architectuur, materiaalrendement, biodiversiteit en brandveiligheid niet als afzonderlijke thema's worden behandeld, maar samen onderdeel vormen van één ontwerp.
Voor grootschalige parkeergebouwen laat Mobiliteitshub Arenberg daarmee mooi zien wat er mogelijk is wanneer hout niet alleen als esthetische gevelbekleding wordt bekeken, maar als een volwaardig technisch bouwmateriaal.
Massief hout, maximaal materiaalrendement, aandacht voor biodiversiteit, geteste brandveiligheid en een gevel die met de tijd verder evolueert.
Houthandel Paulussen leverde de materialen voor dit project. Zelf realiseren wij geen projecten, maar we kunnen u wel doorverwijzen naar de juiste vakman of specialist.
